Ávarp formanns stjórnar

Jón Ólafur Halldórsson, formaður stjórnar

Ágætu sjóðfélagar.

Ávöxtun ársins

Árið 2025 reyndist ár áskorana og umbreytinga í fjárfestingarumhverfi lífeyrissjóða. Efnahagslífið einkenndist framan af ári af háu vaxtastigi og þrálátri verðbólgu sem hafði víðtæk áhrif á fjárfestingarmarkaði og fjármögnun, bæði hér á landi og á alþjóðavísu. Við upphaf ársins 2026 blasir við áframhaldandi óvissa og óstöðugleiki, án þess að fyrirséð sé hvenær jafnvægi náist að nýju. 

Lífeyrissjóður verzlunarmanna, næststærsti lífeyrissjóður landsins, ber veigamikið hlutverk sem langtímafjárfestir og greiðandi lífeyris til 29 þúsund sjóðfélaga. Verkefni stjórnar og starfsfólks er skýrt: Að standa vörð um hagsmuni sjóðfélaga með vandaðri áhættustýringu, markvissri eignastýringu og gagnsæjum vinnubrögðum.

Áhersla hefur verið lögð á að efla innviði, styrkja ferla og tryggja að sjóðurinn sé vel í stakk búinn til að takast á við sveiflur í innlendu og alþjóðlegu efnahagsumhverfi. Árangur ársins endurspeglar þessar áherslur. Ástæða er til að vera stolt af því starfi sem unnið hefur verið við ávöxtun eigna, þjónustu og upplýsingagjöf til sjóðfélaga sem og hagkvæmni í rekstri. Allur árangur sjóðsins er árangur fyrir sjóðfélaga. 

Örorkumál á krossgötum

Á liðnu ári hófu Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands viðræður um endurskoðun á þeim hluta kjarasamnings frá 1995 sem snýr að starfsorkumissi vegna veikinda og slysa. Markmiðið er betra samspil almannatrygginga og lífeyrissjóða, meiri virkni á vinnumarkaði og öflugri starfsendurhæfing, án þess að heildarkostnaður samfélagsins aukist.

Við bindum vonir við farsæla og varanlega niðurstöðu sem tryggir traustan grundvöll þeirra réttinda sem örorkulífeyrir veitir og styður bæði velferð einstaklinga og sjálfbærni kerfisins til lengri tíma.

Innviðafjárfestingar við sjóndeildarhringinn 

Á nýju ári væntum við þess að tækifæri í innviðafjárfestingum þróist í takt við áform stjórnvalda. Þátttaka sjóðsins í framkvæmdafjármögnun Ölfusárbrúar árið 2025, í samstarfi við aðra lífeyrissjóði, sýnir að vilji og geta er til staðar þegar verkefni eru vel undirbúin, skýrt afmörkuð og skila ávinningi bæði til samfélags og sjóðfélaga.

Við munum fylgja slíkum tækifærum eftir þar sem samspil samfélagslegs ávinnings og traustrar arðsemi er skýrt.

Könnunarviðræður við Birtu lífeyrissjóð 

Í janúar 2026 tilkynntu stjórnir Birtu lífeyrissjóðs og Lífeyrissjóðs verzlunarmanna um upphaf könnunarviðræðna um mögulegan samruna. Engin ákvörðun hefur verið tekin um formlegar viðræður á þessari stundu. Tilgangurinn er afdráttarlaus: Að kanna hvort við getum saman orðið enn öflugri bakhjarl sjóðfélaga. 

Sjóðirnir tveir eru stórir, með farsæla rekstrarsögu og að mestu sambærilegar áherslur. Í sameiningu kunna að felast hagræði stærðar, sterkari innviðir og betri þjónusta svo sjóðfélagar njóti meiri ávinnings af því að treysta okkur fyrir afkomu sinni eftir starfslok. Allar ákvarðanir munu ráðast af heildarávinningi fyrir sjóðfélaga.

Að lokum

Við munum áfram byggja undir trausta ávöxtun til langs tíma, gæta að áhættu og kostnaði og tryggja sjóðfélögum okkar gæðaþjónustu. Fyrir hönd stjórnar vil ég að lokum þakka starfsfólki sjóðsins fyrir faglegt og gott starf á árinu. 

Ávarp framkvæmdastjóra

Guðmundur Þ. Þórhallsson, framkvæmdastjóri

Ágætu sjóðfélagar.

Góð ávöxtun á sveiflukenndum mörkuðum

Árið 2025 var viðburðaríkt hjá Lífeyrissjóði verzlunarmanna. Við unnum markvisst að því að efla grunnstarfsemi sjóðsins og styrkja forsendur langtímaávöxtunar í þágu sjóðfélaga.

Sameignardeild og séreignarleiðir skiluðu jákvæðri raunávöxtun sem vel má við una. Raunávöxtun sameignardeildar var 3,2% (nafnávöxtun 7,0%) en til samanburðar var áætluð meðalávöxtun lífeyrissjóða 2,6%. Eignaflokkar sameignardeildar skiluðu allir jákvæðri nafn- og raunávöxtun utan safns erlendra skuldabréfa þar sem nafnávöxtun var neikvæð um 1,0%. Séreignarleiðir skiluðu 3,5%–4,8% raunávöxtun eða 7,3%–8,6% nafnávöxtun.

Rekstrarumhverfið einkenndist af háu vaxtastigi, þrálátri verðbólgu og sveiflukenndum mörkuðum heima og erlendis. Við þessar aðstæður skipti höfuðmáli að halda fókus á langtímahagsmuni sjóðfélaga og við stýringu eignasafna sjóðsins. 

Sterkar stoðir fjárfestingarstefnu

Lífeyrissjóður verzlunarmanna stýrir um 1.566 milljarða króna eignasafni fyrir um 190.000 sjóðfélaga. Sú ábyrgð kallar á skýra stefnu, festu og faglegt verklag.

Á árinu hófst umfangsmikil greiningar- og stefnumótunarvinna í samstarfi við alþjóðlega ráðgjafann Mercer. Markmiðið var að endurskilgreina ávöxtunarmarkmið og tengja þau skýrar við skuldbindingar sjóðsins og langtímaeignasafn. Með því styrkjum við samspil eigna og skuldbindinga og sköpum forsendur fyrir traustan lífeyri til lengri tíma litið. Uppfærsla fjárfestingarstefnu á grundvelli þessarar greiningar verður birt á árinu 2026.

Lífeyrisgreiðslur vaxa

Lífeyrisþegum heldur áfram að fjölga. Á árinu var greiddur lífeyrir til 29 þúsund sjóðfélaga. Lífeyrisgreiðslur jukust um 12% frá fyrra ári og námu yfir 45 milljörðum króna samtals.

Þjónusta og lán til sjóðfélaga

Um síðustu áramót buðum við fyrstu kaupendum lán með allt að 85% veðsetningu í fyrsta sinn til að mæta þörfum sjóðfélaga í krefjandi umhverfi á húsnæðismarkaði. Lán til fyrstu kaupenda námu 10,8 milljörðum króna og 83% lántaka voru virkir sjóðfélagar. Ljóst er að framboð þessarar þjónustu sjóðsins til þeirra sem eru að fara inn á fasteignamarkaðinn í fyrsta sinn var mikilvæg viðbót fyrir sjóðfélaga.

Sterkir innviðir

Á tímum gervigreindar og stöðugra breytinga er lykilatriði að mannauður sé tilbúinn að tileinka sér nýjungar. Hjá sjóðnum vinnum við markvisst að því að efla okkur í að mæta nýjum kröfum. Undanfarið höfum við endurnýjað grunnkerfi og þjónustuferla til að auka gæði, öryggi og hagkvæmni. Við stígum skref áfram á þessari braut á nýju ári. Metnaður starfsfólks er mikill og fókusinn skýr á að skila meira virði til sjóðfélaga okkar.

Ég vil þakka starfsfólki Lífeyrissjóðs verzlunarmanna fyrir fagmennsku, metnað og gott samstarf á árinu. Jafnframt færi ég sjóðfélögum þakkir fyrir traustið. Í allri okkar vinnu er það
leiðarljós að leggja traustan grunn að sjálfbærum og tryggum lífeyri til framtíðar.

Hvernig skapar LV virði – viðskiptalíkan

Grundvöllur starfsemi

LV starfar á grundvelli starfsleyfis fjármálaráðherra í samræmi við lög nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða með síðari breytingum og samþykktum sjóðsins. 

Aðild að LV

Sjóðurinn er opinn öllum þeim sem starfskjör byggja á kjarasamningi VR, félagsmönnum annarra félaga verslunarmanna og sjálfstæðum atvinnurekendum og þeim sem ekki byggja ráðningarbundin starfskjör sín á kjarasamningi annarra.

Grunnþættir í viðskiptalíkani

Viðskiptalíkan sjóðsins byggist á því meginhlutverki hans, samkvæmt framangreindum lögum og samþykktum sjóðsins:

• Að taka á móti iðgjöldum sjóðfélaga sem mynda grundvöll réttinda.
• Að ávaxta eignir sjóðsins í sameignar- og séreignardeildum.
• Að greiða út ævilangan lífeyri vegna elli, áfallalífeyri í formi örorkulífeyris til sjóðfélaga og  barna þeirra sem og maka- og barnalífeyri vegna fráfalls sjóðfélaga.
• Að greiða út séreignarlífeyri vegna aldurs, örorku eða fráfalls.
• Þá eru sjóðfélögum veitt sjóðfélagalán í formi fasteignaveðlána í samræmi við lánareglur á hverjum tíma. 

Samfélagsleg áhrif og fjölþættir framleiðsluþættir LV

Meginhlutverk LV er að greiða sjóðfélögum lífeyri á grundvelli iðgjalda sem greidd eru til sjóðsins. Í því skyni rekur sjóðurinn þrjár deildir fyrir réttindi: i) sameignardeild, ii) séreignardeild fyrir almenna séreign og iii) séreignardeild fyrir tilgreinda séreign.

Lífeyrisgreiðslur frá sjóðnum eru í mörgum tilvikum veigamikill grundvöllur framfærslu sjóðfélaga eftir starfslok og mikilvæg afkomuvernd fyrir eftirlifandi maka og börn þegar sjóðfélagi fellur frá. Sjóðurinn stýrir fjórum eignasöfnum fyrir sameign og séreign og af þeim leiðir að rekstur sjóðsins hefur áhrif á fjölda hagaðila og marga þætti samfélagsins.

Til að lýsa samverkandi þáttum í starfsemi skipulagsheilda hafa verið skilgreindar lykilauðlindir eða fjölþættir framleiðsluþættir (e. multi capitals) í rekstri LV sem stuðla að verðmætasköpun.

Viðskiptalíkan LV er byggt á fyrirmyndum í leiðbeiningum Integrated Reporting Framework.

Haghafar og mikilvægisgreining

Gagnlegt er fyrir starfsemi LV að hafa gott yfirlit yfir haghafa sjóðsins. Það auðveldar sjóðnum að vinna að og gæta þeirra hagsmuna sem honum er falið að sinna. Einnig gerir það sjóðinn betur í stakk búinn til að fylgjast með sjónarmiðum og áhrifum haghafa sem eru í aðstöðu til að hafa bein eða óbein áhrif á starf hans og þá hagsmuni sem hann gætir.

Haghafar hafa verið skilgreindir sem einstaklingar, hópar eða lögaðilar sem verða fyrir áhrifum af starfsemi og geta haft áhrif á starfsemi skipulagsheilda. Þarfir, kröfur og áhrifavald haghafa getur haft áhrif á starfsemi LV og mótun ýmissa stefna og reglna. Þar má nefna samþykktir, fjárfestingarstefnu, stefnu um ábyrgar fjárfestingar, áhættustefnu, siða- og samskiptareglur, stefnu varðandi upplýsingamiðlun, mannauðsstefnu og starfskjarastefnu.

Samskipti við haghafa

Sjóðurinn aflar reglulega þekkingar á þörfum sjóðfélaga með samtölum, upplýsingum úr gögnum sjóðsins, skrásetningu og úrvinnslu ábendinga með eigin gögnum en jafnframt með sérhæfðum könnunum meðal sjóðfélaga og almennings.

Ársfundir sjóðsins eru vettvangur ítarlegrar upplýsingamiðlunar um afkomu liðins árs. Allir sjóðfélagar hafa rétt til setu á fundinum og er hann auglýstur í fjölmiðlum. Sjóðurinn nýtir einnig samfélagsmiðla og birtir ítarlegt yfirlit yfir réttindi, framreikning og greiðslur sjóðfélaga á mínum síðum á mitt.live.is.

Þær áherslur sem koma fram í samtölum, könnunum og rýni meðal haghafa eru leiðarljós í ákvörðunum stjórnenda og starfsfólks á degi hverjum.

Mikilvægisgreining

Árið 2022 var framkvæmd mikilvægisgreining meðal sjóðfélaga, starfsfólks og stjórnar til að kanna viðhorf til áhrifa sjálfbærrar þróunar á efnahags-, umhverfis- og félagslega þætti. Niðurstöður þeirrar greiningar eru hér endurbirtar frá árs- og sjálfbærniskýrslu sjóðsins fyrir árið 2024. Svarendur forgangsröðuðu áherslum sjóðsins eftir mikilvægi jákvæðra áhrifa á sjálfbæra þróun.

Helstu niðurstöður þeirrar greiningar voru þær að haghafar voru sammála um að leggja bæri mesta áherslu á góða stjórnarhætti, ábyrgar fjárfestingar, persónuvernd og öryggi gagna, mannréttindi og réttindi starfsfólks og jafnrétti.

Í árslok 2025 hófst vinna við gerð tvöfaldrar mikilvægisgreiningar fyrir starfsemi sjóðsins í þeim tilgangi að byggja betri grunn fyrir forgangsröðun mikilvægra verkefna í rekstri sjóðsins. Vinna við greininguna er ekki lokið. Ráðgert er að kynna niðurstöðu greiningarinnar á árinu 2026.